NGUYỄN VĂN KHẬY

 Đúng 8. 00 AM, ông Long rời khu cư xá của chánh phủ, đi bộ đến trạm xe bus gần đó. Chuẩn bị 2 đồng 50 trao cho tài xế lộ trình. Bác tài đưa cho khách tấm thẻ màu hồng; ấy là ticket đa dụng. Khách có thể sử dụng đi: xe bus, xe hỏa hay phà (ferry) trọn ngày, dành cho vị cao niên có thẻ pensioner. Vì lộ trình xe bus dừng đúng trạm rước khách theo thời biểu ấn định. Trên lưng ông đeo túi vải có vài thứ nhu yếu… Đặc biệt cái áo jumper phòng khi thời tiết lạnh, gió mưa kém ôn hoà.

Năm nay ông Long đang vào “sáu bó”, cái tuổi người ta gọi lão. Lứa tuổi xế bóng, nhìn cuộc đời kết thúc trong chuỗi dài nuối tiếc cái quá khứ huy hoàng. Nhưng ở bên xứ Úc đời sống vật chất dư thừa, nên ai trông ông Long vẫn còn quắc thước. Dáng người dong dỏng cao, da dẻ còn hồng hào, nhờ ông cố gắng vận động tập thể dục, nên bảo tồn thời son trẻ đôi chút.

Bước xuống ga xe lửa Cabramatta. Lần theo đường Railway Parade tẻ qua đường John, một khu phố thương mãi của tuyệt đại đa số người Á Châu. Ông Long tính bước ra phía “Công trường than thở”. Nơi có nhiều băng ghế đá và cư dân người gốc Đông Dương thường tập trung đông đúc, ngồi nhâm nhi các thức ăn: xôi, bắp, bánh mì… tự mang đến. Ngồi lại từng cụm trên các dãy ghế đá với nhau hàn huyên tứ sự chuyện đời. Phì phà khói thuốc, đọc báo… Nhiều bà xé bánh mì cho chim bồ câu hoang ăn. Ngồi tán gẩu qua ly cà-phê, điếu thuốc phì phèo lâng lâng nụ cười “lão giả an chi”. Xem cuộc đời như trái chín cây. Hoặc rủ nhau đi ăn nhà hàng, tửu quán, hoặc đến Hội Cao niên NSW đầu tháng thưởng thức nhạc sống “Cây nhà lá vườn” của ban Hương Quê trình diển ở Hội thánh Tin Lành, bao nhiêu đó chiếm gần hết thời gian nhàn hạ của qúy lão ông lão bà.

Một ông bạn đồng tuế chận lại hỏi:

-Trông anh hôm nay có vẻ hớn hở vui thú vậy?.

Quay lại, thấy người quen.

-Chào anh Sáu.

Ông Sáu Mẩn một bạn đồng tuế. Dáng dấp còn quắc thước. Bạn tâm giao với ông Long nhiều năm từ trong trại tập trung cải tạo.

-Có chứ! Trời đất hôm nay ươm tơ trời nắng vàng rực rỡ, chan hòa mang cái không khí dịu dàng, ôn hòa tới. Được sống thêm một ngày như thế nầy, không vui, không hân hoan vui thú, đầy sự an lành sao được.

-Thế à! Tôi cứ tưởng anh vừa trúng độc đắc chứ?.

-Nè anh Sáu, sao anh chóng quên thế. Quên cái thời còn đi tù cải tạo chung, thường mơ ước đi trên con đường phố Bonard Sàigòn đầy hoa, người người qua lại tấp nập, hay ra khoảng rộng kế vách trại cải tạo hít thở cái không khí trong lành. Bây giờ có tự do, thân mệnh không bị quản thúc, đầu óc thảnh thơi. Không còn giai đoạn bị đói khát thèm từng củ khoai, hạt đậu.. bị mất tự do, sanh mạng bị đe dọa, nhân phẩm bị chà đạp. Nghĩ đến bao nhiêu đó là tôi hân hoan lắm rồi.

-Thế à! Sự đời anh còn nhớ mang đầy balô cơ à.

-Lúc nầy anh hết bệnh Tiểu đường rồi sao?

-Hết rồi. Không còn “tiểu ngoài đường” vào nhà xí bỏ 50 cent, là hết. Tức chấm dứt giai đoạn “Xè xè nấm đất bên đàng. Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh”. Bệnh tiểu đường kinh niên, làm sao mà hết, dứt căn cho được?! Nhưng tôi chấp nhận “con bệnh” như phần của thân thể, là sự bất hợp tác giữa “thân và mệnh”. Phải chấp nhận, nhưng không quá lo. Mình khéo giữ, kiêng ăn uống, vận động thì nhãn, nhỉ, tỷ, thiệt, và nhờ cặp giò tốt đi đây đó. Đầu óc thảnh thơi, nói cười… Nhất là không nhìn chuyện bàng quan thiên hạ thêm cho vướng bận trong tâm trí.

Ông Long kéo ông Sáu tạt vào quán phở Cây Dù, khuất trong hành lang to bên đường John, kêu hai ly cà-phê ngồi trên bộ ghế bàn bằng inox lộ thiên. Ông ghiền mùi cà-phê nầy. Quán “bình dân” khách khá đông; những bàn kê bày ngoài sân lộ thiên được che bằng những cây dù tròn sặc sỡ. Người ta gọi quán phở Cây Dù là thế. Nhất là các tay affair, chuyên môi giới, thanh niên ăn mặc áo quần bảnh bao bắt mối, chạy mánh ngồi nhâm nhi “chờ khách” kiếm trong ngày. Hay các Realstate kéo ra ngồi nói chuyện sở lở hơn. Khách đông ngồi từ trong ngoài. Trên đường John street như con lộ huyết mạch. Dưới ánh nắng ban mai chan hòa tràn ngập trên đường phố nào: già trẻ, khách bộ hành đa số Á Đông qua lại nườm nượp, nhộn nhịp, kẻ đón xe lửa, người mua thực phẩm, đi mua sắm, các bà mẹ đẩy con đi khám bác sĩ, kẻ đến ngân hàng gần đó… Như thế giới riêng của sắc tộc da vàng, chinh điều đó đã làm cho bộ mặt khu phố thương mãi Cabramatta thêm sinh động, khởi phát. Đặc biệt đâu đâu cũng có nhân viên nam, nữ  tiếp xúc và đối thoại bằng hai ba ngôn ngữ Việt, Hoa, Miên, Lào… do đó khách mua, người bán không gặp khó khăn trên sự giao tế. Trù phú hơn những tiệm bán thức ăn Á châu, tiệm áo quần thời trang Nam Nữ, hiệu thuốc Âu dược của tụi Tây, trước kia của người di dân buôn bán bị ế ẩm sang nhượng lại cho người Việt, người Hoa hay trả cho văn phòng địa ốc dời chuyển đi vùng khác.

Hôm nay ông Long no bụng bằng tô phở tái nạm đặc biệt, bồi thêm ly cà-phê sữa, cả hai cảm thấy ấm lòng, no đến quá trưa. Ông Sáu kiếu từ lại nhóm bạn hữu  đang ngồi chờ ngoài công trường. Có cái hẹn với nhau sẽ đi đến chùa lo việc từ thiện. Cái tuổi già lo vớ vẩn cho vui, hơn là ngồi nhà đuổi ruồi… Đó là cái hạnh phúc của người cao niên, phương pháp sống trường thọ nếu năng vận động thể dục Tai chi, đánh côn cầu, đi bộ trong công viên… chắc chắn đạt thượng thọ.

Ông Long mái tóc còn ngắn, không cần ghé Hội Cao niên“gọt sửa”. Hội quán là nơi những vị cao niên Nam nữ thường lui tới, nên rất đông để hàn huyên, đàm đạo sự đời, vừa ấm cúng có mái che, hơn ngồi ngoài công trường quang đảng. Ông Long đến hớt tóc để ủng hộ ông Tư người bạn già “hành nghề đè đầu thiên hạ” lấy giá rẻ. Trong khi chờ đợi đến phiên mình, để vào hớt tóc hay chờ đóng nguyệt liễm. Thời giờ rộng, ngồi giao đấu một ván cờ tướng với các tay “cao thủ võ bá”. Mắt ông yếu kém, thiếu kinh nghiệm, lâu lâu mới vào chơi cờ, hớ hênh dàn trận chưa xong, bị đối thủ chớp nhoáng “hạ” mất con xe. Ông nghêu ngao:“đời không có xế đành chết đi thôi”. Chốc ông dành thế thượng phong, pháo giăng giữ thành; bằng thế lưỡng mã song hành càn qua sông… Đối phương sơ hở, bất ý “vớt” lại con tuấn mã. Xe mười, pháo bảy, ngựa ba. Xem như một bên không đủ cặp xe- gãy càng. Một bên thiếu con mã cũng chả đi đâu được là… huề. Như người già khập khểnh cu ky một mình tương tợ ông Long. Hễ đánh cờ, thì ông Long cầm chân bại hơn thắng.

Vốn ghiền sách, hôm nay bươn bả lại thư viện, trả số sách cũ. Ông Long chọn thư viện Cabramatta hơn, so với thư viện Fairfield, Bankstown, Wetherill Park và những nơi khác, vì gần khu shop Á châu, có đủ các tiện ích, đông người Việt, và thư viện đầy đủ các sách ngoại ngữ… cho nhiều ngôn ngữ sắc tộc và nhất là Việt ngữ. Ngồi tọa thủ vào bàn computer, lùng tìm các sách mới, lạ vừa được quản thủ thư viện cập nhật. Những sách nào cần, không có tại chỗ thì ông “book” nơi bàn làm việc của viên điều hành; chờ độc giả trả tới lượt mình mượn. Ông sử dụng máy vi tính dễ dàng hơn thay vì đi tìm từng kệ sách mất thời gian. Khi chọn xong sách ông lấy bàn ở góc, ngồi nán lại đọc lướt qua một lượt. Quyển nào đáng mượn, khỏi tốn công mang về nhà. Như thói quen mỗi tuần ông đến mượn và trả sách. Thêm vào mượn băng nhựa, các phim tài liệu, các VCD:”Mê Kông ký sự, Hỏa xa ký sự”…, các tài liệu phim về Du lịch Trung Quốc, xứ Mã, Singapore, Ấn độ… Pháp, Hòa Lan… khắp thế giới. Ông không tốn tiền mua, sách, phim ở thư viện đủ thể loại. Ông cứ coi thư viện như kho chứa sách “của nhà”; cứ “chùa” chừng nào hay chừng nấy. Sách và băng nhựa đọc và xem cho đến chết vẫn chưa hết. Hết đợt sách, tài liệu nầy, thư viện lại đặt mua sách mới tư liệu lại phong phú, sáng tạo hơn.

Sách và băng nhạc mượn chứa đầy trong túi vải. Nãi trên lưng ông Long ra về với lòng hân hoan như sống trọn một ngày có ý nghĩa, bước chân ra trạm xe lửa.

Sách là công cụ truyền bá văn hóa, báo chí là phương tiện truyền thông, là khí giới đấu tranh cho chân lý. Nhất là lợi khí về tranh đấu cho Tự do, dân chủ và nhân quyền. Một bài bình bút, một bài viết, hay một quyển sách dù dở đi chăng nữa, người viết cũng đã lao khổ với những dòng tư tưởng của họ. Nếu sách báo với ác ý châm chọc thì tự mình đã bỏ đi mất cơ hội tốt. Biết đâu từ trong đó mình thu thập được những lời hay ý đẹp.

Đọc sách là để suy tư, chớ đừng đọc sách để khỏi suy nghĩ. Lời người xưa khuyên dạy như thế. Nhiều người đọc sách báo rốt cuộc chẳng thu đạt được ích lợi gì cho kiến thức của họ cả. Những độc giả đó chỉ đọc một đoạn đầu, một đoạn giữa và một khúc đuôi… xếp sách hay tờ báo lại, cứ tưởng mình đã thông đạt những gì sách báo truyền đạt. Người nào muốn đọc sách báo để thu nhận thêm kiến thức, để giúp óc phán đoán thì chẳng bao giờ đọc theo cách nầy.

Nhiều người đọc sách cốt để giải buồn, cũng có lắm người đọc biết đầu chỉ để an ủi tinh thần khi bị khổ đau, mong tìm thấy sức mạnh thiêng liêng Phật, Thánh thần hầu giúp mình thêm can đảm nhẫn nại, vượt qua cảnh khổ ngắn hạn của cuộc đời long đong.

Cũng có lắm người đọc sách báo để tán gẩu với nhau, chứng tỏ sự hiểu biết qua kiến thức, kỷ năng thu thập được của khối óc còn nhạy bén, nói với bạn bè đồng tuế trong khi trà dư tửu hậu hay ở quán cà-phê. Đọc sách như thế có lợi một chiều. Sách, báo là nơi tập trung tin tức, cập nhật những tư tưởng mới lạ, những sáng kiến, những kinh nghiệm trong đời sống được gạn lọc cho đăng tải… Do đó, đọc thường xuyên để học hỏi, tự trao dồi khả năng và kinh nghiệm là điều phước hạnh cho tuổi cao niên.

Người ta lặn lội những chốn xa xôi để thưc hiện cuộn phim, lựa chọn chủ đề, tìm hiểu nội dung, tốn tiền để trang trải những thước phim về tài liệu, du lịch, cảnh quang… Còn ông Long và các độc giả già chỉ ngồi ghế sofa ở phong khách tận hưởng cái công khó của những nhà đạo diển làm film, tìm hiểu ấy. Ông Long càng vui hơn được đi thật, ông tự hào đã đi du lịch khắp thế giới, đã du ngoạn hàm thụ qua các đĩa DVD, VCD những thước phim tài liệu qúi hiếm. Ông ghi nhận những khía cạnh, những chi tiết hơn cả những người từng đi du lịch thực sự. Vừa ngồi xem phim, vừa ăn bánh, nhâm nhi cà-phê vừa nghe nhạc nhẹ vọng lại. Kiểm soát đường máu trong người. Ông Long cảm thấy sung sướng nhất trên cõi đời, như vị vua vừa đi chinh phạt thắng trận vinh quang trở về triều đình.

Ông Long chấp nhận cái phần hẩm hiu không may mắn, cái sức khoẻ yếu kém bệnh tiểu đường, thì người khác cũng mang thân mệnh lo âu về huyết áp cao, dư mỡ cũng na ná như ông thế thôi. Ông không xá gì cái thứ bệnh tiểu đường, cứ hớn hở được hưởng phúc sống thêm một ngày là vui rồi.

Mỗi sáng thử Bảy ông dậy sớm, đón xe bus ra khu chợ trời Fairfield Showground, khi thì rảo bước chợ trời ở Bankstown, xem thiên hạ mua bán áo quần, giầy, dụng cụ gia dụng nhà bếp, làm vườn, những cây cảnh, chậu bông… theo từng vụ mùa. Với các thứ băng nhạc, những chiếc radio, casset mới còn trong thùng bày hàng đầy ấp… cho đến các loại bao nệm xe hơi, của nhiều sắc dân làm chủ sạp cạnh tranh buôn bán.

Đây là cái chợ trời buôn bán sinh hoạt của đám dân “nhà nghèo”, bình dân bày bán tạm thời trên sạp gỗ kê chân cao, trải vải nylon hay vải dày bày bán, đèn đuốc sáng choang, bốn bề trống, dưới mái nhà lồng cao, thoáng… Nó cũng hấp dẫn đủ muôn màu muôn sắc, khích động thị hiếu người mua, người xem; không kém trong các cửa tiệm của khu Mall ở các khu Thương mãi Supermarket, K. Mart… Nhưng khác là có những thứ đồ cũ đã quá date, cuối mùa, và số hàng hóa mới tinh, đủ loại hàng mà bạn cần mua với giá cả luôn rẻ đến 50 % so với giá thị trường.

Ông Long đi xem như để thay đổi các không khí nhàn du, chứ không rấp tâm buôn bán chi, định giá rẻ mắc theo thị hiếu người mua kẻ bán, của qúi bà nội trợ, cũng không buông lời bình luận gì ráo trọi. Xem, ngắm thế thôi.

Xa hơn, cùng số tiền trợ cấp, nhưng nhiều người lại than van thiếu thốn, ngặt nghèo buồn khổ tủi thân. Tìm mọi cách làm thêm, tăng thu thêm qua đọc báo, viết lách chuyện ngắn, sưu khảo, đăng tải trên báo Việt ngữ kiếm tiền nhuận bút. Còn đủ vợ chồng thì đi chăn giữ trẻ cho các tiệm bánh mì, hiệu thực phẩm…, chi cho mệt thân xác. Còn đối với ông Long cảm thấy cuộc sống phong lưu, không lo lắng gì cả. Hoàn toàn thoải mái, ung dung tự tại. Trong lúc mọi người ai cũng vùi mình chạy theo cơm áo, ai cũng có nổi khổ riêng, có chứa mối lo âu riêng, có hoài bão, ước vọng chưa thành mà ông thì hoàn toàn với cái hiện tại, không mơ mộng xa vời, không tham vọng cao sang.

Nhà ở, được chánh phủ chu cấp đầy đủ tiện ích điện, nước, rác, và ân vườn khỏi quan tâm. Lương tiền cứ hai tuần nạp thẳng vô nhà băng. Áo quần lành lặn. Cần xài tiền bấm máy rút ra. Không chi xài:”cơm chưa ăn gạo còn đấy”. Vậy là “ông nội” của ngài Thủ tướng John Howard, xứ Chuột túi nầy rồi. Có duyên tu đạt thành chánh quả nhiều kiếp. Lâu lâu ngài thủ qủy Ngân khố sợ mất lòng đám “dân già”, lại cho “lên tý cháo” bù đấp theo thị trường vật giá.

Đó là cái hạnh phúc không tìm thấy ở cõi hạ giới từ Đông sang Tây.

Tu thân tề gia, trị quốc đã qua rồi. Bây giờ:

“Tri túc, tiện túc, đãi túc hà thời túc

Tri nhàn, tiện nhàn, đãi nhàn hà thời nhàn

(Biết đủ, thì đủ, đợi cho đủ, hồi nào mới đủ

Biết nhàn, thì nhàn, đợi cho nhàn, hồi nào mới nhàn).

 

NGUYỄN VĂN KHẬY